Ubezwłasnowolnienie całkowite i częściowe – zakres pomocy prawnej
Ubezwłasnowolnienie całkowite jest możliwe, gdy osoba, która ukończyła 13 lat, na skutek zaburzeń psychicznych nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Chodzi o stan, w którym nie potrafi ona świadomie i samodzielnie podejmować decyzji prawnych albo rozumieć ich znaczenia i konsekwencji.
Ubezwłasnowolnienie częściowe może zostać orzeczone jedynie wobec osoby pełnoletniej. Stosuje się je wtedy, gdy zachowała ona pewien zakres samodzielności, lecz potrzebuje pomocy w prowadzeniu swoich spraw. Może to dotyczyć na przykład zawierania poważniejszych umów, gospodarowania większym majątkiem czy ochrony przed decyzjami powodującymi znaczne straty.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Inaczej może wyglądać sytuacja osoby, która samodzielnie radzi sobie z codziennymi obowiązkami, ale nie rozumie skomplikowanych transakcji, a inaczej osoby całkowicie niezdolnej do świadomego kierowania swoim postępowaniem. Ubezwłasnowolnienie nie powinno być wykorzystywane jedynie po to, aby ułatwić rodzinie załatwianie formalności.
Skutki orzeczenia i rola opiekuna lub kuratora
Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie traci zdolność do czynności prawnych. Dokonywane przez nią czynności są co do zasady nieważne, z wyjątkiem drobnych umów zawieranych w bieżących sprawach życia codziennego, jeżeli zostały wykonane i nie prowadzą do jej rażącego pokrzywdzenia. Dla pełnoletniej osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekuna.
Ubezwłasnowolnienie częściowe oznacza ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Osoba może samodzielnie dokonywać niektórych czynności, natomiast w przypadku czynności powodujących zaciągnięcie zobowiązania lub rozporządzenie prawem zazwyczaj potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego. Zakres działania ustanowionego kuratora zależy również od treści orzeczenia sądu opiekuńczego.
Orzeczenie ubezwłasnowolnienia nie powoduje przejęcia majątku przez członka rodziny, opiekuna ani kuratora. Osoby te mają działać w interesie osoby ubezwłasnowolnionej, pozostają pod nadzorem sądu opiekuńczego, a dokonanie wielu istotnych czynności wymaga zgody tego sądu. Ubezwłasnowolnienie nie jest także samo w sobie podstawą do przymusowego leczenia lub umieszczenia danej osoby w placówce – kwestie te regulują odrębne przepisy.
Jak przebiega postępowanie?
Sprawy o ubezwłasnowolnienie rozpoznaje sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania osoby, której dotyczy wniosek, a gdy nie ma ona miejsca zamieszkania – dla miejsca jej pobytu. Jeżeli właściwy miejscowo jest sąd w Częstochowie, sprawę prowadzi Sąd Okręgowy w Częstochowie.
Po wszczęciu postępowania sąd wysłuchuje osobę, której dotyczy wniosek. W sprawie bierze również udział prokurator. Następnie sąd przeprowadza postępowanie dowodowe, w tym dowód z opinii biegłych, którzy oceniają nie tylko stan zdrowia, lecz także zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia własnych spraw.
W toku postępowania sąd może ustanowić dla osoby pełnoletniej doradcę tymczasowego, jeżeli jest to konieczne dla ochrony jej osoby lub mienia. Powoduje to jednak czasowe ograniczenie zdolności do czynności prawnych, dlatego decyzja taka również wymaga starannego uzasadnienia.
Po prawomocnym orzeczeniu ubezwłasnowolnienia odpis postanowienia zostaje przekazany sądowi opiekuńczemu. Dopiero ten sąd prowadzi dalsze postępowanie dotyczące ustanowienia opiekuna albo kuratora. Osoba wskazana przez wnioskodawcę lub rodzinę nie zostaje zatem opiekunem automatycznie.
Pomoc adwokata w sprawie o ubezwłasnowolnienie w Częstochowie
W sprawach o ubezwłasnowolnienie pomagam w ocenie podstaw prawnych, przygotowaniu wniosku lub stanowiska osoby objętej postępowaniem oraz w zgromadzeniu materiału dowodowego. Reprezentuję także klientów w sprawach o zmianę lub uchylenie ubezwłasnowolnienia.
Zakres pomocy może obejmować:
- ocenę, czy istnieją przesłanki ubezwłasnowolnienia całkowitego albo częściowego,
- przygotowanie wniosku oraz odpowiedzi na wniosek,
- reprezentowanie osoby, której dotyczy postępowanie,
- udział w postępowaniu dowodowym i analizę opinii biegłych,
- prowadzenie sprawy o zmianę lub uchylenie ubezwłasnowolnienia,
- wyjaśnienie procedury ustanowienia opiekuna lub kuratora.
Ze względu na konsekwencje orzeczenia każdą sprawę analizuję indywidualnie. Pierwszym etapem jest ustalenie, czy ubezwłasnowolnienie rzeczywiście odpowiada sytuacji i potrzebom danej osoby.
